عَنْ سُلَیْمِ بْنِ قَیْسٍ الْهِلَالِیِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ إِنِّی سَمِعْتُ مِنْ سَلْمَانَ وَ الْمِقْدَادِ وَ أَبِی ذَرٍّ شَیْئاً مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ وَ أَحَادِیثَ عَنْ نَبِیِّ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ غَیْرَ مَا فِی أَیْدِی النَّاسِ.

از سُلیم بن قیس هلالی روایت شده است که گفت: به امیرالمؤمنین صلی‌الله‌علیه‌وآله عرض کردم: ای امیرالمؤمنین صلی‌الله‌علیه‌وآله، من از سلمان و مقداد و ابوذر چیزهایی از تفسیر قرآن و احادیثی از پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله شنیده‌ام که با آنچه در دست مردم است متفاوت است.

 ثُمَّ سَمِعْتُ مِنْكَ تَصْدِیقَ مَا سَمِعْتُ مِنْهُمْ، وَ رَأَیْتُ فِی أَیْدِی النَّاسِ أَشْیَاءَ كَثِیرَةً مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ وَ مِنَ الْأَحَادِیثِ عَنْ نَبِیِّ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ أَنْتُمْ تُخَالِفُونَهُمْ فِیهَا وَ تَزْعُمُونَ أَنَّ ذَلِكَ كُلَّهُ بَاطِلٌ. أَ فَتَرَی النَّاسَ یَكْذِبُونَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ  مُتَعَمِّدِینَ وَ یُفَسِّرُونَ الْقُرْآنَ بِآرَائِهِمْ؟

سپس از شما نیز در تایید  همان چیزهایی که از آنان شنیده بودم شنیدم. و در عین حال در دست مردم چیزهای بسیاری از تفسیر قرآن و احادیث از پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌بینم که شما با آنان مخالفت می‌کنید و بر این باورید که همه‌ی آن‌ها باطل است. آیا به نظر شما مردم عمداً بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دروغ می‌بندند و قرآن را به رأی خود تفسیر می‌کنند؟

قَالَ فَأَقْبَلَ عَلِیٌّ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ عَلَیَّ فَقَالَ: قَدْ سَأَلْتَ، فَافْهَمِ الْجَوَابَ. إِنَّ فِی أَیْدِی النَّاسِ حَقّاً وَ بَاطِلًا وَ صِدْقاً وَ كَذِباً وَ نَاسِخاً وَ مَنْسُوخاً وَ عَامّاً وَ خَاصّاً وَ مُحْكَماً وَ مُتَشَابِهاً وَ حِفْظاً وَ وَهَماً

پس علی صلی‌الله‌علیه‌وآله رو به من کرد و فرمود: حالا که پرسیدی، پس پاسخ را خوب بفهم. آنچه در دست مردم است، در میانش حق و باطل، راست و دروغ، ناسخ و منسوخ، عام و خاص، محکم و متشابه، آنچه حفظ شده و درست است و آنچه وهم است و پنداشته شده که حقیقت است  وجود دارد

وَ قَدْ كُذِبَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ عَلَی عَهْدِهِ، حَتَّی قَامَ خَطِیباً فَقَالَ: أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ كَثُرَتْ عَلَیَّ الْكَذَّابَةُ فَمَنْ كَذَبَ عَلَیَّ مُتَعَمِّداً، فَلْیَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ. ثُمَّ كُذِبَ عَلَیْهِ مِنْ بَعْدِهِ

و در همان زمان رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نیز بر او دروغ بسته شد، تا آنجا که برخاست و خطبه خواند و فرمود: ای مردم، دروغگویان  بر من بسیار شده‌اند؛ پس هر کس عمداً بر من دروغ بندد، جایگاه خود را از آتش برای خود مهیا کرده است. پس بعد او نیز بر او دروغ بسته شد.

إِنَّمَا أَتَاكُمُ الْحَدِیثُ مِنْ أَرْبَعَةٍ لَیْسَ لَهُمْ خَامِسٌ: رَجُلٌ مُنَافِقٌ یُظْهِرُ الْإِیمَانَ مُتَصَنِّعٍ بِالْإِسْلَامِ، لَا یَتَأَثَّمُ وَ لَا یَتَحَرَّجُ أَنْ یَكْذِبَ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ مُتَعَمِّداً. فَلَوْ عَلِمَ النَّاسُ أَنَّهُ مُنَافِقٌ كَذَّابٌ لَمْ یَقْبَلُوا مِنْهُ وَ لَمْ یُصَدِّقُوهُ؛ وَ لَكِنَّهُمْ قَالُوا هَذَا قَدْ صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ وَ رَآهُ وَ سَمِعَ مِنْهُ؛ فَأَخَذُوا مِنْهُ وَ هُمْ لَا یَعْرِفُونَ حَالَهُ.

همانا حدیث از چهار گروه به شما می‌رسد و پنجمی ندارد: نخست مردی منافق که خود را با ایمان نشان میدهد و به اسلام تظاهر می‌نماید، اینکه  عمداً بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دروغ بندد را گناه نمیداند و از آن باکی ندارد. اگر مردم می‌دانستند که او منافقی دروغ‌گو است از او نمی‌پذیرفتند و(حرفش) را تصدیق  نمی‌کردند؛ ولیکن(درباره ی او) چنین گویند که: این شخص با رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله همنشین بوده، او را دیده و از او شنیده است؛ پس از او می پذیرند در حالی که او را (درست) نمیشناختند.

وَ قَدْ أَخْبَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنِ الْمُنَافِقِینَ بِمَا أَخْبَرَهُ وَ وَصَفَهُمْ بِمَا وَصَفَهُمْ فَقَالَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذا رَأَیْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ یَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ(منافقون، 4)

و خداوند عزّوجلّ منافقان را آن‌گونه که هستند معرفی کرده و آنان را وصف نموده است، آنجا که فرمود: «و چون آنان را ببینی، پیکرهایشان تو را به شگفت می‌آورد، و اگر سخن بگویند، به گفتارشان گوش می‌دهی(منافقون،4).

ثُمَّ بَقُوا بَعْدَهُ فَتَقَرَّبُوا إِلَی أَئِمَّةِ الضَّلَالِ وَ الدُّعَاةِ إِلَی النَّارِ بِالزُّورِ وَ الْكَذِبِ وَ الْبُهْتَانِ؛ فَوَلَّوْهُمُ الْأَعْمَالَ وَ حَمَلُوهُمْ عَلَی رِقَابِ النَّاسِ وَ أَكَلُوا مِنْهُمُ الدُّنْیَا وَ إِنَّمَا النَّاسُ مَعَ الْمُلُوكِ وَ الدُّنْیَا إِلَّا مَنْ عَصَمَ اللَّهُ، فَهَذَا أَحَدُ الْأَرْبَعَةِ.

سپس پس از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله باقی ماندند و با زور و دروغ و بهتان به پیشوایان گمراهی و دعوت‌کنندگان به آتش نزدیک شدند؛ پس کارها را به آنان سپردند و آنان را بر گردن‌های مردم سوار کردند(بر مردم مسلط کردند)، و از این راه دنیا را به دست آوردند، همانا مردم معمولاً با پادشاهان و دنیا هستند مگر آنان که  خدا حفظشان کند ( و مصونشان بدارد)، پس این یک( گروه) از آن چهار گروه است.

وَ رَجُلٌ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ شَیْئاً، لَمْ یَحْفَظْهُ عَلَی وَجْهِهِ وَ وَهِمَ فِیهِ وَ لَمْ یَتَعَمَّدْ كَذِباً. فَهُوَ فِی یَدِهِ یَقُولُ بِهِ وَ یَعْمَلُ بِهِ وَ یَرْوِیهِ وَ یَقُولُ: أَنَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ. فَلَوْ عَلِمَ الْمُسْلِمُونَ أَنَّهُ وَهِمَ، لَمْ یَقْبَلُوهُ وَ لَوْ عَلِمَ هُوَ أَنَّهُ وَهِم؛ لَرَفَضَهُ.

و گروهی دیگر مردی است که سخنی از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله شنیده، اما آن را درست حفظ نکرده و در آن دچار اشتباه شده است، بی‌آنکه عمداً دروغ گفته باشد. همان را در اختیار دارد به آن عمل می‌کند و روایتش می‌کند و می‌گوید: من آن را از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله شنیده‌ام. اگر مسلمانان می‌دانستند که او دچار اشتباه شده است، آن را نمی‌پذیرفتند و اگر خود او می‌دانست که اشتباه کرده، آن را رها می‌کرد.

وَ رَجُلٌ ثَالِثٌ سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ شَیْئاً أَمَرَ بِهِ ثُمَّ نَهَی عَنْهُ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ أَوْ سَمِعَهُ یَنْهَی عَنْ شَیْ ءٍ ثُمَّ أَمَرَ بِهِ وَ هُوَ لَا یَعْلَمُ فَحَفِظَ مَنْسُوخَهُ وَ لَمْ یَحْفَظِ النَّاسِخَ

و گروه سوم، کسی است که از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله چیزی را شنیده که به آن امر کرده و سپس از آن نهی کرده است(حکم منسوخی صادر شده)، و شخص از آن آگاه نبوده  پس حکم منسوخ را حفظ کرده(و به آن عمل میکند) و ناسخ را حفظ نکرده است.

فَلَوْ عَلِمَ أَنَّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضَهُ، وَ لَوْ عَلِمَ الْمُسْلِمُونَ أَنَّهُ مَنْسُوخٌ لَرَفَضُوهُ.

اگر می‌دانست که (آن حکم) منسوخ است آن را رها می‌کرد، و اگر مسلمانان می‌دانستند که (آن حکم) منسوخ است آن را رها می‌کردند.

وَ آخَرُ رَابِعٌ لَمْ یَكْذِبْ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ ، مُبْغِضٌ لِلْكَذِبِ، خَوْفاً مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَ تَعْظِیماً لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ لَمْ یَسْهُ

و چهارمین گروه کسی است که هرگز بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دروغ نبسته، از دروغ بیزار است، از ترس خداوند عزّوجلّ و از جهت احترام بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نه دچار سهو شده و نه اشتباه کرده،

 بَلْ حَفِظَ مَا سَمِعَ عَلَی وَجْهِهِ فَجَاءَ بِهِ كَمَا سَمِعَ؛ لَمْ یَزِدْ فِیهِ وَ لَمْ یَنْقُصْ مِنْهُ. وَ عَلِمَ النَّاسِخَ مِنَ الْمَنْسُوخِ فَعَمِلَ بِالنَّاسِخِ وَ رَفَضَ الْمَنْسُوخَ

 بلکه آنچه را شنیده درست همان‌گونه که شنیده حفظ کرده و همان‌گونه آورده است؛ نه بر آن افزوده و نه از آن کاسته است. او ناسخ را از منسوخ شناخته و به ناسخ عمل کرده و منسوخ را کنار نهاده است.

وَ إِنَّ أَمْرَ النَّبِیِّ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ مِثْلُ الْقُرْآنِ: نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ خَاصٌّ وَ عَامٌّ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ. وَ قَدْ كَانَ یَكُونُ مِنْ رَسُولِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ الْكَلَامُ لَهُ وَجْهَانِ، وَ كَلَامٌ عَامٌّ وَ كَلَامٌ خَاصٌّ مِثْلُ الْقُرْآنِ.

و فرمان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله همانند قرآن است: دارای ناسخ و منسوخ، خاص و عام، محکم و متشابه. و گاه سخن رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دو وجه دارد، گاهی سخنی عام است و گاهی سخنی خاص همانند قرآن.

وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُو( حشر، 7)  فَیَشْتَبِهُ عَلَی مَنْ لَمْ یَعْرِفْ وَ لَمْ یَدْرِ مَا عَنَی اللَّهُ بِهِ وَ رَسُولُهُ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ

و خداوند عزّوجلّ در کتابش فرموده است: «آنچه رسول به شما داد بگیرید، و از آنچه شما را نهی کرد پس دورشوید(حشر،7)  پس  امر بر کسی که نشناسد و نداند مقصود و منظور خدا و رسولش چیست، مشتبه می‌شود.

وَ لَیْسَ كُلُّ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ یَسْأَلُهُ عَنِ الشَّیْ ءِ فَیَفْهَمُ؛ كَانَ مِنْهُمْ مَنْ یَسْأَلُهُ وَ لَا یَسْتَفْهِمُهُ، حَتَّی إِنْ كَانُوا لَیُحِبُّونَ أَنْ یَجِی ءَ الْأَعْرَابِیُّ وَ الطَّارِی فَیَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ حَتَّی یَسْمَعُوا

و همه اصحاب رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله چنین نبودند که هرگاه از او چیزی می‌پرسیدند، آن را به‌درستی بفهمند؛ برخی می‌پرسیدند و کامل متوجه آن نمیشدند،  و اینگونه بود که دوست داشتند اعرابی یا تازه‌واردی بیاید و از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله بپرسد تا آنان بشنوند(و متوجه آن مطلب شوند)

 وَ كُنْتُ أَدْخُلُ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ كُلَّ یَوْمٍ دَخْلَةً وَ كُلَّ لَیْلَةٍ دَخْلَةً؛ فَیُخْلِینِی فِیهَا أَدُورُ مَعَهُ حَیْثُمَا دَارَ، وَ قَدْ عَلِمَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ أَنَّهُ لَمْ یَصْنَعْ ذَلِكَ بِأَحَدٍ مِنَ النَّاسِ غَیْرِی.

و من هر روز یک بار و هر شب یک بار بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله وارد می‌شدم؛ در آن خلوت مرا با خود تنها می‌کرد و هرجا که می‌رفت همراه او میرفتم، و اصحاب رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌دانستند که او چنین رفتاری را با هیچ‌کس جز من نداشت.

 وَ رُبَّمَا كَانَ ذَلِكَ فِی بَیْتِی یَأْتِینِی رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ أَكْثَرَ ذَلِكَ فِی بَیْتِی، وَ كُنْتُ إِذَا دَخَلْتُ عَلَیْهِ بَعْضَ مَنَازِلِهِ أَخْلَانِی وَ أَقَامَ عَنِّی نِسَاءَهُ فَلَا یَبْقَی عِنْدَهُ غَیْرِی وَ إِذَا أَتَانِی لِلْخَلْوَةِ مَعِی فِی بَیْتِی، لَمْ تَقُمْ عَنْهُ فَاطِمَةُ وَ لَا أَحَدٌ مِنْ بَنِیَّ

و بیشتر اوقات این خلوت در خانه من بود و گاه که من به برخی از خانه‌های او می‌رفتم، زنانش را بیرون می‌فرستاد و جز من کسی نزد او نمی‌ماند و چون برای خلوت به خانه من می‌آمد، فاطمه و هیچکدام از فرزندانم از نزد او برنمی‌خاستند.

 وَ كُنْتُ إِذَا سَأَلْتُهُ أَجَابَنِی، وَ إِذَا سَكَتُّ عَنْهُ وَ فَنِیَتْ مَسَائِلِی، ابْتَدَأَنِی. فَمَا نَزَلَتْ عَلَی رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ آیَةٌ مِنَ الْقُرْآنِ إِلَّا أَقْرَأَنِیهَا وَ أَمْلَاهَا عَلَیَّ فَكَتَبْتُهَا بِخَطِّی؛ وَ عَلَّمَنِی تَأْوِیلَهَا وَ تَفْسِیرَهَا وَ نَاسِخَهَا وَ مَنْسُوخَهَا وَ مُحْكَمَهَا وَ مُتَشَابِهَهَا وَ خَاصَّهَا وَ عَامَّهَا

هرگاه از او می‌پرسیدم پاسخ می‌داد، و هرگاه سکوت می‌کردم و پرسش‌هایم پایان می‌یافت، خود آغاز سخن می‌کرد. هیچ آیه‌ای از قرآن بر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله نازل نشد مگر آنکه آن را بر من خواند و بر من املا کرد و من آن را با خط خود نوشتم؛ و تأویل، تفسیر، ناسخ و منسوخ، محکم و متشابه، خاص و عام آن را به من آموخت.

وَ دَعَا اللَّهَ لِی أَنْ یُعْطِیَنِی فَهْمَهَا وَ حِفْظَهَا، فَمَا نَسِیتُ آیَةً مِنْ كِتَابِ اللَّهِ وَ لَا عِلْماً أَمْلَاهُ عَلَیَّ وَ كَتَبْتُهُ مُنْذُ دَعَا اللَّهَ لِی بِمَا دَعَاهُ.

و از خدا خواست که فهم و حفظ آن را به من عطا کند، پس از آن دعا هیچ آیه‌ای از کتاب خدا و هیچ دانشی را که بر من املا کرده و نوشته بودم، فراموش نکردم.

وَ مَا تَرَكَ شَیْئاً عَلَّمَهُ اللَّهُ مِنْ حَلَالٍ وَ لَا حَرَامٍ أَمْرٍ وَ لَا نَهْیٍ كَانَ أَوْ یَكُونُ وَ لَا كِتَابٍ مُنْزَلٍ عَلَی أَحَدٍ قَبْلَهُ فِی أَمْرٍ بِطَاعَةٍ أَوْ نَهْیٍ عَنْ مَعْصِیَةٍ؛ إِلَّا عَلَّمَنِیهِ وَ حَفَّظَنِیهِ فَلَمْ أَنْسَ حَرْفاً وَاحِداً

و هیچ چیز از حلال و حرام، امر و نهی، آنچه(در گذشته) بوده و  یا( آنچه در آینده) خواهد آمد، و هیچ کتابی باقی نماند که به پیشنیان و گذشتگان در باب امر به طاعت و یا نهی از معصیت نازل شده باشد؛ مگر اینکه آن را به من آموخت و من را حافظ آن گردانید و حتی یک حرف هم از آن را فراموش نکردم.

ثُمَّ وَضَعَ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ یَدَهُ عَلَی صَدْرِی وَ دَعَا اللَّهَ لِی أَنْ یَمْلَأَ قَلْبِی عِلْماً وَ فَهْماً وَ حُكْماً وَ نُوراً.  فَقُلْتُ یَا نَبِیَّ اللَّهِ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ: بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی إِنِّی مُنْذُ دَعَوْتَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لِی بِمَا دَعَوْتَ، لَمْ أَنْسَ شَیْئاً وَ لَمْ یَفُتْنِی شَیْ ءٌ لَمْ أَكْتُبْهُ، أَ فَتَتَخَوَّفُ عَلَیَّ النِّسْیَانَ فِیمَا بَعْدُ؟ فَقَالَ لَا لَسْتُ أَخَافُ عَلَیْكَ النِّسْیَانَ وَ لَا الْجَهْلَ.

سپس رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله دست خود را بر سینه‌ام نهاد و از خدا خواست که دلم را از علم و فهم و حکم و نور لبریز سازد. گفتم: ای پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله، پدر و مادرم فدایت، از زمانی که آن دعا را برایم کردی، هیچ چیز را فراموش نکرده‌ام و چیزی از من فوت نشده که آن را ننوشته باشم؛ آیا پس از این بر من از فراموشی بیم داری؟ فرمود: نه، من درباره ی  تو نه از فراموشی بیم دارم و نه از نادانی.

الإحتجاج عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ قَالَ: خَطَبَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ وَ سَاقَ الْحَدِیثَ إِلَی أَنْ قَالَ : فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: إِنِّی سَمِعْتُ مِنْ سَلْمَانَ وَ أَبِی ذَرٍّ الْغِفَارِیِ وَ الْمِقْدَادِ أَشْیَاءَ مِنْ تَفْسِیرِ الْقُرْآنِ وَ الْأَحَادِیثِ عَنِ النَّبِیِّ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ؛ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْواً مِمَّا مَرَّ إِلَی قَوْلِهِ، حَتَّی: إِنْ كَانُوا لَیُحِبُّونَ أَنْ یَجِی ءَ الْأَعْرَابِیُّ أَوِ الطَّارِی فَیَسْأَلَهُ صَلَّى‌اللّٰهُ‌عَلَيهِ‌وَآلِهِ حَتَّی یَسْمَعُوا.

در الاحتجاج از مسعدة بن صدقه، از جعفر بن محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده است که فرمود: امیرالمؤمنین صلی‌الله‌علیه‌وآله خطبه خواند و حدیث را ادامه داد ـ تا آنجا که فرمود: مردی به او عرض کرد: من از سلمان و ابوذر غفاری و مقداد چیزهایی از تفسیر قرآن و احادیثی از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله شنیده‌ام؛ و همانگونه که در احادیث قبل گفتیم سخن گفت، تا آنجا که فرمود: چنان بودند که دوست می‌داشتند اعرابی یا تازه‌واردی بیاید و از آن حضرت صلی‌الله‌علیه‌وآله پرسش کند تا آنان بشنوند.

 وَ كَانَ لَا یَمُرُّ بِی مِنْ ذَلِكَ شَیْ ءٌ إِلَّا سَأَلْتُ عَنْهُ وَ حَفِظْتُهُ. فَهَذِهِ وُجُوهُ مَا عَلَیْهِ النَّاسُ فِی اخْتِلَافِهِمْ وَ عِلَلِهِمْ فِی رِوَایَاتِهِمْ.

و هیچ‌یک از آن امور بر من نمی‌گذشت مگر آنکه درباره‌اش می‌پرسیدم و آن را حفظ می‌کردم. پس این‌ها(آنچه ذکر شد)  اسباب  و عوامل اختلاف مردم در  روایت‌هایشان( از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله ) است.